reż. Ali Abbasi, scen. Gabriel Sherman, zdj. Kasper Tuxen
Ocena: 8/10
Skrót fabuły
Poznajemy Donalda Trumpa w latach 70-tych, jak jest pracownikiem firmy Elizabeth Trump & Son. Chodzi po mieszkaniach i zbiera czynsz od mieszkańców. Firma ta ma problemy z prawem. Oskarżana jest o preferowanie niekolorowych lokatorów w swoich hotelach. Trump szuka sposobu jak zaradzić tym oskarżeniom. Poznaje Roy’a Cohn’a. Jak pokazuje film, znajomość ta znacząco wpływa na młodego biznesmena. Staje się jego uczniem. Cohn pomaga mu w wspinaniu się po drabinie kariery. Pokazuje, że trzeba być bezwzględnym aby osiągnąć swoje cele. W międzyczasie Trump poznaje Ivanę, modelką i bizneswoman pochodzenia Czechosłowackiego. Biorą ślub. Ivana pomaga mu w jego firmie. Trump odnawia hotel Commodore na Manhattanie, buduje Trump Tower. Jego relacja z Roy’em, powoli się osłabia. Prawnik choruje. Trump czuje się coraz bardziej niepokonany i sam podejmuje decyzje biznesowe.
Twórcy
Reżyserem filmu jest Ali Abbasi, duńsko-irański reżyser, urodzony w Iranie. Zauważone zostały jego wcześniejsze filmy: ‘Holy Spider’, ‘Granica’. Warte zauważenia jest to, że o amerykańskim prezydencie musiał nakręcić film irański reżyser.
Scenarzystą jest Gabriel Sherman, amerykański dziennikarz polityczny. Publikował w Vanity Fair, magazynie New York. Napisał książkę ‘The Loudest Voice in the Room’ o prezesie stacji Fox News Roger’rze Ailes.
Operatorem jest Kasper Tuxen. Pracował m.in. przy filmach ‘Debiutanci’, ‘Najgorszy człowiek na świecie’. Zdjęcia w tym filmie zasługują na dużą uwagę. Na początku są świetnie stylizowane na lata 70te. Potem przypominają lata 80te.
W Donalda Trumpa wcielił się Sebastian Stan. Grał on m.in. Zimowego Żołnierza w ‘Kapitanie Ameryka’. Tutaj miał niełatwe zadanie zagrać późniejszego prezydenta, który ma swoje charakterystyczne ruchy ciała, mimikę. Robi to bez nadmiernego uwydatniania tych cech. Nie popada w karykaturę. Uważam, że bardzo dobrze oddał postać Trumpa.
Roy’a Cohn’a zagrał Jeremy Strong. Aktor znany z roli Kendalla Roya w serialu ‘Sukcesja’. Moim zdaniem to najlepiej zagrana postać w filmie.
Ivanę Trump, żonę Donalda Trumpa zagrała. Maria Bakalova. Znana z występu w filmie ‘Kolejny film o Boracie’. Ja ją kojarzyłem z roli w horrorze ‘Bodies, Bodies, Bodies’.
—– SPOILER —-
O filmie
Poznajemy Trumpa gdy jest początkującym biznesmenem. Zbiera czynsz od mieszkańców hotelu. Ale jest bardziej ambitny niż to. Chce osiągnąć więcej. Walczy aby ojciec dostrzegł jego potencjał. Rodzinna firma osiągnęła już sukces, ale popada w problemy. Trump widzi swoją szansę aby się wykazać. Wydaje się momentami naiwny, ale widzimy też, że zazdrości ‘prawdziwym’ rekinom Nowego Jorku i chciałby się stać jednym z nich. Podziwia bogatych i tych co mają władzę. Poznaje Roy’a Cohn’a, bezwzględnego prawnika, którego wszyscy znają. Dosiada się do jego stolika i rozumie, że dzięki niemu może wygrać sprawę w sądzie. Chce zaimponować ojcu, a może bardziej wyrwać się spod jego wpływu. Nie przeszkadza mu kontrowersyjna opinia na temat adwokata, a nawet mu imponuje.
Roy Cohn
Był kontrowersyjną postacią. Doradzał senatorowi McCarthy’emu podczas tropienia domniemanych komunistów w latach 50tych. Doradzał także Richardowi Nixonowi. Odegrał ważną rolę w procesie małżeństwa Rosenbergów, które zostało skazane na śmierć za szpiegostwo na rzecz ZSRR. Podobno mąż był szpiegiem, ale względem jego żony nie było dostatecznych dowodów.
Znał wszystkich i wszystko potrafił załatwić. Miał taki wzrok i ruchy ciała, jakby zaraz chciał kogoś pobić. W swoim domu organizował imprezy, można by powiedzieć, że nawet orgie. Nagrywał gości, którzy przybywali na jego przyjęcia. Trudno powiedzieć w jakim stopniu wykorzystywał potem te nagrania. Postępował brutalnie, nieczysto, nieuczciwie, ale skutecznie. Podobno scena, w której pokazuje Trumpowi swój pokój i wyszukuje nagranie, w celu zaszantażowania kogoś z władz aby miasto zrezygnowało z podatku na rzecz budowy Trump Tower, jest fikcją, ale mogło się coś takiego wydarzyć. Trump jest zdziwiony, zauważa że to nielegalne, ale zapamiętuje sobie tą lekcję.
Cohn przekazuje mu swoje 3 zasady, którymi się kieruje i dzięki którym odnosi sukcesy:
1. Atakuj, atakuj, atakuj.
2. Nigdy się do niczego nie przyznawaj, wszystkiemu zaprzeczaj
3. Zawsze ogłaszaj zwycięstwo, nigdy nie przyznawaj się do porażki
Patrząc na Trumpa dobrze przyswoił sobie te nauki. Był pojętnym uczniem.
Być może Roy podkochiwał się w Trumpie. To by tłumaczyło dlaczego wybrał go na swojego ucznia. Cohn potrafił kpić z homoseksualistów mimo że był gejem, do czego się nie przyznawał. Zobaczył w Trumpie młodego, zdolnego, ambitnego biznesmena, którego wiele można nauczyć. Roy chce być adwokatem Trumpa, czuwać nad nim, doradzać mu. Potem Trump sam chce o wszystkim decydować.
Warto zauważyć, że Roy Cohn jest bohaterem sztuki teatralnej Tony’ego Kushner’a ‘Anioły w Ameryce’, a także serialu HBO pod tym samym tytułem.
Pod koniec filmu Trump urządza kolację dla Roy’a. Wręcza mu zapinki do mankietu, ale okazuje się że to podróbki. Wtedy Roy się upewnia się jaki jest Trump. Że już go nie ceni. Jedynie może chcieć go wykorzystać przy załatwieniu jakiś interesów. Rozumie to, ale jest dotknięty. Widać jego zmęczenie, przygniecenie przez to jak został potraktowany przez niegdyś przyjaciela. Ale też przez chorobę, która postępuje coraz bardziej.
Mimo to, trudno mu współczuć, ponieważ wiemy jakim był człowiekiem i jakie popełniał czyny w życiu. Umarł na AIDS, ale do końca życie nie przyznawał się że jest na to chory, twierdził że ma raka wątroby.
Donald Trump
Abbasi pokazuje historię Trumpa, w dużej mierze przez relację z Roy’em, wpływ ojca, relację z bratem, z żoną. Mam wrażenie że reżyserowi nie chodziło o pokazanie tej postaci pozytywnie lub negatywnie. Raczej bardziej po ludzku. Widzimy jego naiwność. Na początku nie myślał o nieuczciwych zagraniach. Ale jak tylko Cohn ukazuje mu swój świat, Trump się szybko uczy, a być może dogania swojego mentora. Uważam, że Abbasi zostawia widzom ocenę postępowania bohatera filmu, poprzez pokazanie jego historii, tego jak postępuje.
W filmie pokazane są sukcesy Trumpa, porażki są ledwo zarysowane. Być może dlatego, że film kończy się w latach 80-tych. Ale jest wspomniane, że nie płacił robotnikom albo że jego kasyno ma problemy finansowe. Pokazana jest scena jak chce od ojca przejąć fundusze oszczędnościowe rodzeństwa. Aby spłacić za ich pomocą długi.
Trump stronił od używek – papierosów czy alkoholu. Aczkolwiek brał amfetaminę aby schudnąć. Możliwe że nie był do końca świadomy tego co spożywa. Stroni też od sportu. Robi mu się brzuszek. Pod koniec filmu jest ukazany jego lifting – obrzydliwe sceny liposukcji czy wycięcia łysiejącej skóry na głowie.
Relacja Trumpa z rodziną
Relacja Trumpa z ojcem jest trudna. Był surowo wychowywany. Na otwarciu Trump Tower ojciec mówi, że jednak to zimne i twarde wychowanie przyniosło swój skutek. Przyczyniło się do tego co osiągnął Trump. Ale ten zbywa ojca. Mam wrażenie, że się nim nie zgadza. Powiedziałby raczej, że zbudował ten budynek mimo tego jakie miał dzieciństwo.
Ojciec nie docenia brata Trumpa – Freda. Ten chciał zostać pilotem, co uczynił. Ojciec mówi, że nie przyznaje się do niego przed znajomymi. Fred nadużywa alkoholu. W końcu zapija się na śmierć. Ukazana jest scena jak przychodzi do domu brata. Wygląda na niezadbanego, jest w złym stanie. Donald daje mu pieniądze aby przenocował w hotelu. Nie chce aby nocował w jego domu, gdzie jest Ivana i dziecko.
Trump płacze po śmierci brata. Nie chce się przyznać do słabości, nawet przed swoją żoną. Wydaje się, że kochał brata. Chciał mu pomóc, ale potem był zbyt zajęty sobą. Gardził jego słabością, alkoholizmem. Ale bardzo cierpi, gdy już go nie ma.
Trump na początku był zakochany w Ivanie. Walczył aby ją zdobyć. Ciągle jej mówił, że z nim będzie jej najlepiej. On jest bogaty i osiągnie sukces. Widzimy jak spisują intercyzę, za namową Roy’a. Ivana się wścieka, ale potem negocjują za ile może za niego wyjść. Dochodzą do porozumienia. Widać tu żyłkę do interesów Ivany. Trumpa też, ale widzimy także, że naprawdę chciał się z nią ożenić. Z biegiem czasu, gdy Trump odnosi sukcesy, jest coraz bogatszy oddala się od żony. Jest zachwycony wystawnym życiem. Coraz częściej zauważa młodsze kobiety, którym imponuje jego majątek. Zdradza ją.
Pokazana jest kontrowersyjna scena gwałtu. Brutalna, odrzucająca. Trump mówi żonie, że już nie czuje do niej tego co kiedyś. Później wezmą rozwód.
—– koniec SPOILER —-
Tytuł filmu
Apprentice to także nazwa amerykańskiego reality show, którego gospodarzem był Donald Trump. Wyświetlany był w NBC w latach 2004 – 2017. Powstało 15 sezonów (198 odcinków). Trump nie był hostem ostatniego sezonu. Zastąpił go Arnold Schwarzenegger.
W show tym uczestnicy konkurowali ze sobą o stanowisko w firmie Trumpa. W 2008 roku powstała nowa formuła programu. W ‘The Celebrity Apprentice’, w której brali udział celebryci i rywalizowali o pieniądze na cele charytatywne .
Tytuł filmu został przetłumaczony na ‘Wybraniec’. Samo słowo apprentice po polsku oznacza ucznia. Orginalny tytuł dobrze oddaje historię przedstawioną w filmie. Trump jest bardzo pojętnym uczniem Cohn’a. Powiedziałbym, że w którymś momencie, uczeń przerasta mistrza.
Moim zdaniem polski tytuł też łatwo odnieść do Trumpa. Można go uznać za wybrańca, stworzonego do bycia bogatym i rządzenia światem. A także do wybrania przez Roy’a Cohn’a początkującego biznesmena na ucznia. Aczkolwiek oryginalny tytuł lepiej oddaje ducha filmu i celnie nawiązuje do reality show.
Podsumowanie
Można się zastanawiać czy film był kontrowersyjny. Ludzie Trumpa chcieli zatrzymać dystrybucję filmu, grozili reżyserowi pozwami o zniesławienie.
Film wzbudził kontrowersję, w końcu miał premierę niedługo przed wyborami w USA, w których startował Trump. Ja to piszę jakiś czas po premierze filmu i wiem, że Trump został prezydenentem USA po raz drugi. Reżyser mógł pójść na łatwiznę i przedstawić Trumpa w bardziej negatywnym świetle, ale raczej nie o to mu chodziło. Wydaje mi się, że chciał pokazać jakim jest człowiekiem, dając widzom możliwość oceny jego czynów.
Ja dzięki filmowi dowiedziałem się więcej o osobowości Trumpa, jak się ukształtowała, jakie ma zasady, czym się kieruje w życiu. Film nie zmienił mojej oceny jego postępowania, ale mogę je lepiej teraz zrozumieć. Po tym, w jaki sposób postępuje Trump, można stwierdzić, że dobrze przyswoił sobie 3 zasady Roy’a Cohn’a.
Ważniejsze nagrody
Robert – Najlepszy film amerykański Ali Abbasi (Robert to nagroda Duńskiej Akademii Filmowej, film ten jest m.in. w duńskiej koprodukcji)
oraz Nominacje:
Złota Palma – Udział w konkursie głównym Ali Abbasi
Oscar – Najlepszy aktor pierwszoplanowy Sebastian Stan
Oscar – Najlepszy aktor drugoplanowy Jeremy Strong
Złoty Glob – Najlepszy aktor w dramacie Sebastian Stan
Złoty Glob – Najlepszy aktor drugoplanowy Jeremy Strong
BAFTA – Najlepszy aktor pierwszoplanowy Sebastian Stan
BAFTA – Najlepszy aktor drugoplanowy Jeremy Strong
Independent Spirit – Najlepszy reżyser Ali Abbasi
Independent Spirit – Najlepszy montaż Olivia Neergaard-Holm, Olivier Bugge Coutté
Independent Spirit – Najlepszy występ pierwszoplanowy Sebastian Stan