Rok 2025
Reż. Joachim Trier
Scen. Joachim Trier, Eskil Vogt
Zdj. Kasper Tuxen
Kraj:, Norwegia, Niemcy, Dania, Francja, Szwecja, Wielka Brytania, Turcja
Ocena: 8 / 10
Twórcy
Reżyseria: Joachim Trier
Jest reżyserem, a także scenarzystą. Pochodzi z rodziny filmowców. Jego dziadkiem był reżyser Erik Lochen. Nakręcił tylko 4 filmy, ale jeden z nich Pościg (Jakten) był prezentowany w Cannes. Ojciec Jacob Trier był dzwiękowcem. Matka Hilde Lochen Trier pracowała przy dokumentach. Brat Emil Trier kręcił filmy dokumentalne.
Warto zwrócić uwagę, że Erik Lochen popełnił samobójstwo, gdy Joachim miał 9 lat.
Innymi znanymi filmami Joachima są: ‘Reprise’ (2006), ‘Oslo, 31 sierpnia’ (2011), ‘Głośniej od bomb’ (2011), czy najgłośniejszy jego film ‘Najgorszy człowiek na świecie’ (2021), w którym główną rolę zagrała także Renate Reinsve.
Joachim Trier często współpracuje z Eskil’em Vogt, który jest scenarzystą.
Scenariusz: Eskil Vogt
Współtworzył scenariusze chyba do wszystkich filmów Joachima (także ‘Wartości sentymentalnej’). Wyreżyserował też 2 filmy: Ślepowidzenie (2014), Niewiniątka (2021).
Zdjęcia: Kasper Tuxen
Robił zdjęcia także do poprzedniego filmu Joachima Triera (‘Najgorszy człowiek na świecie’). Inne ciekawe produkcje przy których pracował to m.in. : ‘Debiutanci’, ‘Morze drzew’, ‘Jeźdźcy sprawiedliwości’, ‘Wybraniec’
Obsada
Stellan Skarsgard (Gustav Borg) – uznany szwedzki aktor, znany ze współpracy z Larsem von Trierem.
Zdobył Złoty Glob, Satelity, Europejską Nagrodę Filmową jako najlepszy aktor drugoplanowy za ‘Wartość sentymentalną’.
Grał w wielu filmach, serialach. Żeby wymienić tylko kilka z nich: ‘Nieznośna lekkość bytu’, ‘Przełamując fale’, ‘Buntownik z wyboru’, ‘Dom Glassów’, ‘Czarnobyl’, Diuna’
Renate Reinsve (Nora Borg) – norweska aktorka, popularność zdobyła dzięki roli w filmie Joachima Triera ‘Najgorszy człowiek na świecie’. Jako ciekawostkę mogę dodać, że Renate pojawia się na chwilę w jego drugim filmie ‘Oslo, 31 sierpnia’ (który jest jej debiutem).
Zdobyła Złotą Palmę (a także nagrodę Amanda) jako najlepsza aktorka za rolę w ‘Najgorszy człowiek na świecie’, a także Europejska Nagroda Filmowa dla najlepszej europejskiej aktorki roku za ‘Wartość sentymentalną’. Inne filmy warte zobaczenia z jej udziałem to m. in. : ‘Armand’, ‘Backrooms. Bez wyjścia’, ‘Fiord’.
Inga Ibsdotter Lilleaas (Agnes Borg Pettersen) – norweska aktorka, najmniej znana z tutaj wymienionych. Zdobyła nagrodę Amanda za najlepszy występ drugoplanowy w ‘Wartości sentymentalnej’. Miała też nominację do Oscara za rolę w tym filmie.
Elle Fanning (Rachel Kemp) – bardzo znana amerykańska aktorka. Gra od najmłodszych lat. Młodsza siostra Dakoty Fanning, którą przebiła popularnością. Zdobyła nagrodę dla najlepszej aktorki na MFF w Valladolid za ‘Ginger i Rosa’, na MFF w Karlowych Warach za ‘Upadek legendy’, Saturn za ‘Predator: Strefa zagrożenia’, Satelite za serial ‘Wielka’.
Innymi filmami z jej udziałem, które warto zobaczyć są m.in. : ‘Somewhere. Między miejscami’, ‘Super 8’, ‘Neon Demon’, ‘Wszystkie jasne miejsca’.
Wybrane nagrody
Oscar – Najlepszy film międzynarodowy Joachim Trier
w Cannes Grand Prix Festiwalu – Najlepszy film Joachim Trier
BAFTA – Najlepszy film nieanglojęzyczny
Europejska Nagroda Filmowa – Najlepszy europejski film roku
Goya – Najlepszy film europejski Joachim Trier
Amanda – Najlepszy kinowy film norweski
BIFA – Najlepszy film zagraniczny
Tytuł
Polski tytuł ‘Wartość sentymentalna’, to dosłowne przetłumaczenie z angielskiego ‘Sentimental Value’. W filmie jest scena, gdy Agnes pakuje rzeczy z mieszkania matki i pyta się siostry czy chce coś zabrać dla siebie i pokazuje jej wazon, który Nora, chyba trochę odruchowo, zabiera.
Wydaje mi się, że tytuł nie koniecznie odnosi się do tego wazonu, czy innych przedmiotów. Może bardziej do lat dzieciństwa, które siostry spędziły w tym dużym domu, do ich wspomnień, nie zawsze łatwych, ale kojarzących się gdy były dziećmi, ich ojciec mieszkał jeszcze z nimi, a potem żyły we trójkę z matką.
Skrót fabuły
W dniu pogrzebu matki, w jej domu, siostry Nora i młodsza Agnes są wraz z rodziną i przyjaciółmi. Pojawia się ich ojciec, słynny reżyser Gustav Borg. Opuścił on dom rodzinny, gdy córki były jeszcze dziećmi. Obecnie są już dorosłe. Nora jest aktorką teatralną, grała też w serialu, który zdobył popularność. Jest samotna, romansuje z kolegą z teatru. Agnes, która jest historyczką, założyła rodzinę, ma męża i 9 letniego syna.
Gustav wrócił, ponieważ po 15 latach przerwy, chce nakręcić nowy film fabularny, który ma być częściowo biograficzny i opowiadać o jego matce. Planuje dzieło to nakręcić właśnie w rodzinnym domu. Główną rolę proponuje Norze. Ta jednak nie chce mieć nic wspólnego z ojcem. Nie wybaczyła mu, iż ten je porzucił jak były dziećmi.
Gustavowi nie udaje się namówić córki. Poznaje współczesną młodą gwiazdę popularnego kina, Rachel Kemp, która chciałaby zagrać rolę inną niż dotychczas. Proponuje jej udział w swoim filmie.
Spoiler
Film ten opowiada o rodzinie. Widzimy jej losy na przestrzeni lat. Matka Gustava – Karin, została aresztowana w trakcie II wojny światowej. Była więziona i torturowana przez 2 lata. Zostawiło w niej to głęboką ranę. Kilkanaście lat później, gdy jej syn jeszcze jest dzieckiem, popełnia samobójstwo. Zostawia to w dziecku traumę. W pewnym sensie Gustav przekazuje ją swoim dzieciom.
Borg jest uznanym reżyserem. Ma trudny charakter. Prawdopodobnie miewał romanse z aktorkami. Twierdzi, że twórca nie może mieć zwykłego, szarego życia, bo o czym by opowiadał w swoich filmach. Był głodny życia, ale zapomniał jednak o swojej rodzinie. Obecnie starzeje się, ma coraz mniej siły. Być może będzie to jego ostatni projekt. Pragnie pogodzić się z córkami. W Norze widzi dużo swoich cech charakteru. Bohaterem jego filmu ma być postać matki, ale tak naprawdę chce on przedstawić swoją córkę. Sam miał ciężko w życiu. Próbuje radzić sobie poprzez sztukę. Nie potrafi rozmawiać z innymi, wypowiada się poprzez filmy, które tworzy. Skarsgard moim zdaniem bardzo dobrze przedstawił tą złożoną postać. Widać ból w jego oczach. Świadomość przemijania.
Nora również ma trudny charakter. Nie do końca rodzi sobie ze swoim życiem. W scenie z początku filmu widzimy, że podczas premiery nowej sztuki, nie może wyjść na scenę,. Zastanawiamy się dlaczego, co się z nią dzieje. Potem widzimy że w dużej mierze jest samotna, chowa się przed otaczającym ją światem. Ma romans z aktorem z teatru. Wydaje się, że specjalnie wybiera go, bo ma rodzinę, a ona nie chce, a może raczej nie potrafi bardziej zaangażować się w poważniejszą relację. Chociaż później gdy ten się rozwodzi, Nora jakby próbuje go pocałować, ale ten ją odrzuca, gdyż teraz on potrzebuje przerwy. Wydaje mi się, że zabolało to Norę (chociaż wcześniej nie miała skrupułów spotykając się z nim). Zapewne ma depresję. Próbowała popełnić samobójstwo. Usiłowała radzić sobie z życiem poprzez aktorstwo. Z jednej strony nie chciała mieć nic wspólnego z ojcem, z drugiej strony jednak jest aktorką. Renate Reinsve dobrze oddaje osobę pogrążoną w depresji, niemogącą pogodzić się ze swoim życiem.
Jej siostra Agnes martwi się o nią i stara się jej pomagać. Siostry są ze sobą blisko. Agnes lepiej radzi sobie w życiu niż Nora, mimo że przecież wychowywały się w tym samym domu. Jest bardzo ciekawą postacią. Bardziej pozytywną niż siostra i ojciec. Zależy jej głównie na rodzinie, szczęściu jej synka. Jak była mała zagrała w filmie ojca. Dobrze wspomina ten czas, bo wtedy rodzic zwracał na nią uwagę, przebywał z nią. Potem nie kontynuowała kariery aktorskiej. Lepiej radziła sobie z życiem od starszej siostry, być może dlatego że Nora się nią opiekowała. Uważam że została świetnie zagrana w filmie przez mniej znaną aktorkę Inge Ibsdotter Lilleaas.
Ważna też jest postać aktorki Rachel Kemp. Dzięki niej Gustav zaczyna kręcić film. Chce trochę odświeżyć swoją karierę i zagrać w ambitniejszym filmie. Bardzo się angażuje, stara zrozumieć się postać, w którą ma się wcielić. Zauważa, że w oczach Gustava nie do końca pasuje do tej roli, ten w tej roli widzi Norę. Jest szczera i uczciwa. Rezygnuje z roli, postępuje w zgodzie ze sobą.
Ciekawa jest relacja Nory z ojcem. Ona nie chce mu wybaczyć, że je opuścił. Unika go. Nie chce go widzieć. Bardzo ją skrzywdził, tym że odszedł. Podświadomie dostrzega że jest podobna do ojca.
Pod koniec filmu przychodzi jej siostra Angus i odbywają razem rozmowę. Przynosi jej scenariusz filmu. Nora po rozmowie z siostrą i przeczytaniu zaczyna rozumieć ojca. Nie znaczy, że mu wybacza, ale zauważa, że też cierpiał i nie do końca sobie z tym radził. Dostrzega, że są podobni, bliscy sobie. Decyduje się zagrać w jego filmie.
Film kończy się dobrze, być może dla niektórych mało wiarygodnie. Mi to jednak nie przeszkadzało. Podobało mi się, że Nora zbliżyła się do ojca, być może dzięki niemu lepiej zrozumiała siebie.
Podsumowanie
Film ten porusza wiele wątków. Opowiada o rodzinie, ich domie, sztuce.
Dom jest stary. Rodzina Gustava mieszkała w nim przez długie lata. Był świadkiem wielu wydarzeń z ich życia.
Jest to film o twórcy, reżyserze. Wiele było już dzieł poruszających ten temat. Tutaj, moim zdaniem, motyw ten wykorzystany jest na swój sposób.
Mimo, że film porusza ciężkie tematy i nie jest prosty w odbiorze, został nakręcony w miarę przystępnie. Jest kilka śmiesznych scen rozładowujących atmosferę. Motyw ze stołkiem z Ikei czy jak Gustav wręcza 9 letniemu wnukowi na urodziny cenione przez niego filmy na dvd: ‘Nieodwracalne’ z piękną Monicą Bellucci, czy Pianistką z której dużo się dowie o relacji z matką 😉
Wszyscy aktorzy zagrali bardzo dobrze. Dostali nominacje do Oscara za role główne i drugoplanowe.
Mi ten film bardzo się podobał. Polecam.
Trzeba dodać, że muzykę oryginalną skomponowała Hania Rani, która jest polską kompozytorką, pianistką, a także wokalistką.